Skjaldarmerki í vatnsmerkjum - og gleðilegan þjóðhátíðardag!
- Silvia Hufnagel
- Feb 6
- 1 min read
Silvia Hufnagel
17. júní 2020
Skjaldarmerki voru vinsæl mótíf í vatnsmerkjum og þau er oft að finna í pappír íslenskra skjala og handrita.
Til að fagna þjóðhátíðardegi Íslendinga 17. júní langar mig að segja frá vatnsmerki sem minnir á íslenskt skjaldarmerki og er að finna í AM 700 b 4to, handriti sem tímasett er um 1600. Vatnsmerkið sem hér um ræðir er af stórum skildi með brún inni í tvöföldum hring með áletruninni BVDISSEN. Þetta vatnsmerki var notað í pappírsmyllu í Bautzen en í Þýskalandi og annað svipað er að finna undir númerinu 77 í skrá Lindbergs Paper Comes to the North eða Pappír kemur til Norðurálfu. Vegna þess að íslenska handritið er í quarto-stærð er vatnsmerkið klofið af falsi og kjölvídd bókarinnar. Brúnin er þannig varla sýnileg svo uppruni vatnsmerkisins verður óljós, því nú líkist það helst íslenska skjaldarmerkinu með útflöttum þorski.
Þetta íslenska skjaldarmerki, Þorskmerkið, sýnir þorskinn á skildi með kórónu yfir. Uppruna þess má ef til vill rekja til innsigla þýskra kaupmanna, til að mynda innsiglis Hamborgarkaupmanna frá því um 1500 og innsiglis Bergenfaranna frá Lübeck frá því um 1415. Elsta íslenska innsiglið með þorski er frá 1593 og var gefið embættismönnum konungs á Íslandi. Það má finna það á Þjóðminjasafninu (Þjóðminjasafn Íslands 4390/1897-29).
Kemur þú auga á líkindin milli vatnsmerkisins og Þorskmerkisins? Og hvaða skjaldarmerki hefur þú fundið í þinni vinnu?
Frekari heimildir:
Nils J. Lindberg: Paper Comes to the North: Sources and Trade Routes of Paper in the Baltic Sea Region 1350-1700. IPH Monograph 2. Marburg: IPH, 1998.
Comments