Dæmið bókina af kápunni!
- Silvia Hufnagel
- Feb 6
- 2 min read
15. október 2019
Silvia Hufnagel
Í september tókum við í Hringrás pappírs á Íslandi þátt í Ligatus-sumarskólanum í evrópsku bókbandi, sem haldinn var í Austurríki af hinum mikilvirka Nicholas Pickwoad.
Nicholas Pickwoad gaf okkur yfirsýn yfir hinar margvíslegu bókbandsaðferðir í Evrópu frá síðmiðöldum og þangað til eftir iðnbyltingu. Við lærðum um hvernig bækurnar voru saumaðar eða límdar, hvernig kápur gatu verið dregnar á, saumaðar eða festar með kjalböndum og hvernig spjöldin gátu verið fóðruð með pappír, skinni, leðri eða jafnvel klæði. Aðferðir við að spara tíma og fjármuni í bókbandi voru ræddar, auk þess skraut í bókbandi. Mikilvægast var að við lærðum að greina milli staðbundinna siða og hefða. Þessi smávægilegu en uppplýsandi ummerki í bókbandi - svo sem bandmynstur á spjöldum eða leiðin sem þráðurinn fer í gegnum pappír eða skinn geta veitt dýrmætar upplýsingar um hvar bókin var bundin inn.
Það sem mér fannst mest heillandi var að bókbandið geymir fjársjóð upplýsinga um bókaframleiðslu og -sölu. Í klausturbókasöfnunum í Kremsmünster, Melk og Zwettl, en við vörðum einum degi við hvert þeirra, sáum við mörg dæmi um hvernig bókbindarar notuðu afgangspappír til þess að búa til spjöld. Afgangspappírinn var gjarnan úr sömu prentsmiðju. Við sáum líka margar bækur þar sem bókin sjálf hafði verið saumuð saman á prentstað en kápunni bætt við síðar á öðrum stað. Þetta segir okkur að margar bækur voru ekki seldar alveg óbundnar, heldur í bráðabirgðabandi.
Það verður forvitnilegt að sjá hvað verkefninu Hringrás pappírs á Íslandi tekst að uppgötva um Íslenskar bækur með því að dæma þær af kápunum – og bandinu!
Frekari heimildir:
Ligatus Summer School https://www.ligatus.org.uk/summerschool/
Nicholas Pickwoad, „Onwards and Downwards: How Bookbinders Coped with the Printing Press 1500-1800,“ in A Millenium of the Book: Book Design and Production 900-1900, ed. Robin Myers and Michael Harris. Winchester: Oak Knoll Press, 1994.
Comments